Διαφήμιση Sarafem. Οι γυναίκες ως μητέρες, εργαζόμενες και σύζυγοι γίνονταν συχνότερα το target group των εταιρειών που ήθελαν να τις... ενισχύσουν.
Υπάρχουν πάρα πολλά τέτοια παραδείγματα. Σκεφτείτε ότι η Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία το 1952 ξεκίνησε με ούτε 100 κατηγορίες ψυχικών διαταραχών (σ.σ. Το διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο των ψυχικών διαταραχών DSM-1) και στο πιο πρόσφατο DSM-5 το 2013 φτάσαμε στις 450 διαγνωστικές κατηγορίες. Πώς αυξήθηκαν τόσο πολύ; Η εταιρεία ετοίμαζε το φάρμακο, τα ΜΜΕ προπαγάνδιζαν ότι όλοι πάσχουμε από τη συγκεκριμένη διαταραχή και σε λίγο έβγαινε στην αγορά και το φάρμακο που θα μας θεράπευε όλους. Και οι στατιστικές; 19 εκατομμύρια Αμερικανοί έχουν κοινωνική φοβία, άλλοι αγχώδη διαταραχή κλπ.
«Πρόζακ: Το μυστικό όπλο του στρατού. Για πρώτη φορά στην ιστορία δίνονται σε χιλιάδες Αμερικανούς στρατιώτες αντικαταθλιπτικά φάρμακα για να καταπολεμήσουν το άγχος στο πεδίο της μάχης. Έτσι θα δώσουμε τη μάχη;» TIME, 16 Ιουνίου 2008
«Το 2014 δόθηκαν στις ΗΠΑ 83.000 συνταγές για Πρόζακ σε παιδιά 2 ετών και κάτω»
Για να μείνουμε λίγο ακόμα στην Αμερική, δημοσιεύματα στους New York Times, βασισμένα σε μεγάλη εταιρεία ερευνών σε θέματα ιατρικής περίθαλψης και υγείας (IMS Health), έγραφαν το 2015 ότι: «Σχεδόν 20.000 συνταγές για ψυχοφάρμακα δόθηκαν το 2014 σε μωρά 2 ετών και κάτω, σημειώνοντας αύξηση σχεδόν 50% σε σχέση με το 2013. Οι συνταγές για το αντικαταθλιπτικό Πρόζακ αυξήθηκαν κατά 23% μέσα σε ένα χρόνο για τις ίδιες ηλικίες, δηλαδή 2 ετών και κάτω, φτάνοντας τις σχεδόν 83.000». Τι συμβαίνει με τα παιδιά και τα ψυχοφάρμακα;
Διεθνώς έγινε μεγάλη προσπάθεια εδώ και 20 περίπου χρόνια, να πάρουν τα ψυχοφάρμακα ενδείξεις και για ηλικίες κάτω των 18 ετών. Έγιναν συγκεκριμένες ενέργειες μέσα από το πολύπλοκο σύμπλεγμα των φαρμακοβιομηχανιών, των πολιτικών και των ΜΜΕ -πάντα στις ΗΠΑ γιατί εκεί είναι η έδρα των περισσότερων πολυεθνικών. Ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος ως πρόεδρος (2001-2009) είχε βοηθήσει -και είχε βοηθηθεί σε αντάλλαγμα φυσικά- διάφορες φαρμακευτικές εταιρείες ώστε να γίνει προώθηση των αντικαταθλιπτικών και αγχολυτικών φαρμάκων σε νέους κάτω των 18 ετών, με τη συνεργασία και της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας. Μία από αυτές τις πολυεθνικές ήταν η Eli Lilly που παράγει το Πρόζακ.
«Ένα νέο θαυματουργό φάρμακο για την κατάθλιψη. Αντίο θλίψη». New York, 18 Δεκεμβρίου 1989.
Η Eli Lilly έβλεπε τότε τις πωλήσεις του Πρόζακ να πέφτουν και έπρεπε να βρει ένα αντίστοιχο προϊόν για να ανεβάσει τα κέρδη της, και έτσι περάσαμε στην περίοδο του αντιψυχωτικού Ζιπρέξ. Είχε τεθεί λοιπόν το θέμα ότι πάρα πολλά παιδιά αρρωσταίνουν, ότι η σχιζοφρένεια ξεκινά από την παιδική ηλικία και πρέπει να την προλάβουμε, με αποτέλεσμα να ξεκινήσουν να δίνουν πειραματικά ψυχοφάρμακα σε παιδιά για να φτάσουμε τελικά στην πλήρη αδειοδότηση. Ακόμα και όταν οι φαρμακευτικές φτάνουν στα δικαστήρια και πληρώνουν δισεκατομμύρια σε πρόστιμα για παρενέργειες φαρμάκων, δεν τους νοιάζει. Έχουν ένα απόθεμα πολλών δισεκατομμυρίων για πρόστιμα και τα κέρδη τους είναι πάντα πολλαπλάσια.
Είναι μια πολύ απλοποιητική προσέγγιση να πεις για ένα παιδί που είναι ζωηρό στο σχολείο «άντε να πάρει το “χάπι της υπακοής” να ησυχάσει» και θέλει πάρα πολλή προσοχή γιατί οι ουσίες αυτές είναι εξαρτητικές. Σημασία έχει να δούμε για τι σχολείο μιλάμε, πώς αντιμετωπίζει τις ανάγκες του παιδιού, ποια είναι η σχέση σχολείου-οικογένειας και τι γίνεται μέσα στην οικογένεια. Είναι πολύ προβληματικό το πόσο εύκολα θα δώσουμε ένα χάπι σε ένα παιδί και αυτό ήρθε και στην Ελλάδα στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Να τονίσουμε εδώ ότι στο DSM-5 μπήκε ως διάγνωση και η επαπειλούμενη ψύχωση.
Δηλαδή;
Δηλαδή, δεν έχω ψύχωση ακόμα, αλλά έχω κάποια συμπτώματα που δείχνουν ότι μπορεί και να την αναπτύξω, άρα πάρε φάρμακα να την προλάβεις. Καταλαβαίνετε πόσο βοηθάει αυτό την κατανάλωση.
Από Κοινού
Η έννοια «δημόσια ψυχική υγεία» ακούγεται σε αυτούς που τα ζουν από μέσα ως οξύμωρο σχήμα. «Υπάρχουν υπηρεσίες δημόσιας ψυχικής υγείας που μπορεί να περιμένεις έως και ένα χρόνο για να δεις έναν ψυχίατρο. Είναι υποστελεχωμένες και διαλυμένες λόγω της κρίσης, αλλά λόγω της ίδιας κρίσης πολλαπλασιάζονται και τα αιτήματα των ανθρώπων. Μία γυναίκα 78 χρονών τηλεφώνησε για ραντεβού και της απάντησαν “δεν παίρνουμε ηλικιωμένους”. Και η γυναίκα είχε ανάγκη. Την προτρέψαμε από το κοινωνικό ιατρείο να ξαναπάρει τηλέφωνο για να τους πιέσει και τελικά της έκλεισαν ραντεβού μετά από 7 μήνες» λέει ο κ. Μεγαλοοικονόμου.
Και έτσι, ως λύση συνήθως απομένει είτε το να επιστρέψεις με σταυρωμένα τα χέρια στο σπίτι είτε το να επισκεφτείς έναν ιδιώτη ιατρό όπου, όμως συχνά, οι συνεδρίες θα κοστίζουν τόσο ώστε ίσως αναγκαστείς να τις διακόψεις.
Η Από Κοινού ξεκίνησε με βάση αυτή τη σκέψη, ότι η ψυχοθεραπεία είναι ένα ακριβό προνόμιο για λίγους, θέλοντας να δείξει ότι μπορεί να γίνει και διαφορετικά. Τέσσερις ψυχολόγοι και μία κοινωνιολόγος τελειώνοντας τις σπουδές τους στην Κρήτη βρέθηκαν στο δίλημμα δημόσια δομή με όλες τις δυσχέρειες που αυτό εμπεριέχει ή ιδιωτικό ιατρείο απρόσωπο και αναγκασμένος να φέρνεις εις πέρας μόνος σου όλες τις δυσκολίες. Τελικά, όμως, δημιούργησαν μία τρίτη επιλογή: να στήσουν μία κοινωνική συνεργατική επιχείρηση (ΚοινΣΕπ) για ψυχοκοινωνική ενδυνάμωση και ψυχοθεραπεία. Η κολεκτίβα - που απαρτίζεται από την κοινωνιολόγο Κατερίνα Χαραλαμπάκη και τους ψυχολόγους Δανάη Κοκορίκου, Γεωργία Κορρέ, Αλέξανδρο Παπατρέχα και Ελεάνα Σταθοπούλου- ιδρύθηκε τον Ιούλιο του 2016 και προσφέρει τις υπηρεσίες ψυχοθεραπείας σε διαβαθμισμένο κόστος, αναλόγως δηλαδή την οικονομική δυνατότητα του κάθε ανθρώπου ώστε να μην αναγκάζονται να διακόπτουν ελλείψει χρημάτων.
«Μας πλησιάζουν πολλοί άνεργοι γιατί γνωρίζουν ότι μπορούν να κάνουν ψυχοθεραπεία με 10 ευρώ (τιμή για ανέργους), αλλά από εκεί και πέρα τα ζητήματα που έχουν ανάγκη να συζητήσουν είναι ζητήματα που δεν τα γέννησε απαραίτητα η κρίση αλλά θα τα είχαν και δέκα χρόνια πριν. Έχουμε πολλούς φοιτητές, νέους εργαζόμενους, ανθρώπους που μας γνωρίζουν από την κινηματική μας δράση, αλλά και μεγαλύτερης ηλικίας. Η πλειοψηφία είναι γυναίκες» μας λέει η κοινωνιολόγος της ομάδας Κατερίνα Χαραλαμπάκη.
«Μας έρχονται πολλές περιπτώσεις που έκαναν θεραπεία με ψυχοφάρμακα. Αφενός στα γράφει ο γιατρός, που τον εμπιστεύεσαι ως ειδικό, και αφετέρου σου λύνουν γρήγορα μια ανάγκη, σε ναρκώνουν χωρίς να εμβαθύνεις πολύ. Ο κλάδος έχει μεγάλη ευθύνη. Πολλοί άνθρωποι που έρχονται σε εμάς συνεχίζουν να παίρνουν χάπια και εμείς είμαστε πάντα σε συνεννόηση με τον ψυχίατρό τους. Όσο για την ψυχική υγεία, σίγουρα θα θέλαμε όλες οι υπηρεσίες να είναι δωρεάν για όλους και να υπήρχε μία άλλου είδους πρόληψη και μέριμνα, αλλά προσπαθούμε να κάνουμε αυτό που σπουδάσαμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο για αυτούς που έρχονται σε εμάς αλλά και για εμάς τους ίδιους».
Το υπουργείο Μοναξιάς
Στις 17 Ιανουαρίου του 2018, το Ηνωμένο Βασίλειο όρισε για πρώτη φορά στην ιστορία έναν υπουργό Μοναξιάς για να αντιμετωπίσει αυτό που η πρωθυπουργός της χώρας, Τερέζα Μέι, ονόμασε «θλιβερή πραγματικότητα της σύγχρονης ζωής». Σύμφωνα με έρευνα της βρετανικής κυβέρνησης, περίπου 200.000 ηλικιωμένοι στη χώρα δεν είχαν συνομιλήσει με έναν φίλο ή έναν συγγενή για πάνω από ένα μήνα. Ταυτόχρονα, ένας στους πέντε ανθρώπους ημερησίως, που κλείνουν ραντεβού στο νοσοκομείο για να δουν τον παθολόγο τους (δωρεάν στο Ηνωμένο Βασίλειο), παραδέχονται ότι έκλεισαν το ραντεβού γιατί νιώθουν μοναξιά, για να μιλήσουν με κάποιον. Ποιο είναι το σχόλιό σας κ. Μεγαλοοικονόμου; Στον Νότο μάς σώζει ως ένα βαθμό η μεσογειακή κουλτούρα της παρέας και της οικογένειας;
Το υπουργείο Μοναξιάς μάλλον απευθύνεται περισσότερο στην ίδια τη Μέι και στη μοναξιά που νιώθει με τους Τόριδες, και στην Αγγλία με το Brexit (γέλια). Αυτό που θα έπρεπε να δουν πρώτα είναι η διάλυση που έχουν επιφέρει στο σύστημα υγείας στην Αγγλία. Το πόσους ασθενείς θα δεις και το πόση ώρα θα τους κρατήσεις καθορίζει το πόσα χρήματα θα πάρεις. Όλα είναι ποσοτικοποιημένα. Πρέπει να δείτε μια φοβερή ταινία που δείχνει τη διάλυση του κράτους πρόνοιας στο Ηνωμένο Βασίλειο, το I, Daniel Blake (Εγώ, ο Ντάνιελ Μπλέικ) του Κεν Λόουτς.
Υπάρχει διαφορά χάρη στον ρόλο που παίζει η οικογένεια και οι φιλικές σχέσεις στις χώρες του Νότου αλλά κι αυτό αποσυντίθεται, δεν είναι όπως ήταν κάποτε.
Από την εμπειρία σας στα κοινωνικά ιατρεία σε διάφορες περιοχές της Αθήνας με άλλες ανθρωπογεωγραφίες, διακρίνετε σημάδια βελτίωσης;
Όχι, δεν υπάρχει βελτίωση. Βλέπω τα προβλήματα να χειροτερεύουν.
«Άγχος και αϋπνίες φεύγουν με δύναμη και συλλογική αντίσταση»
Θα θέλατε να μας κάνετε εσείς τον επίλογο πριν να σας αποχαιρετήσουμε;
Δοθείσης της ευκαιρίας, θα ήθελα να πω κάτι που το έχω ξαναπεί πολλές φορές: απέναντι στην ψυχολογία της απελπισίας και της απομόνωσης, εμείς πρέπει να δούμε την ψυχολογία της αντίστασης. Τα νευρωτικά συμπτώματα, το άγχος, η κατάθλιψη και οι αϋπνίες φεύγουν μόνο με την αντίσταση μέσα από συλλογικότητες απέναντι στις συνθήκες που μας καταπιέζουν και αυτό έχει αποδειχθεί στην πράξη από την Κατοχή κιόλας.
Δύναμη και συλλογική αντίσταση λοιπόν. Σας ευχαριστούμε πολύ.
Κι εγώ σας ευχαριστώ.
*Βιογραφικά στοιχεία: Ο Θεόδωρος Μεγαλοοικονόμου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1947. Σπούδασε ιατρική στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και ως ψυχίατρος, από το 1982, ήρθε σε επαφή με το κίνημα της εναλλακτικής ψυχιατρικής, εμπνευσμένο από τον Ιταλό Franco Basaglia. Εργάστηκε διαδοχικά σε τρία ψυχιατρεία: στο Δρομοκαΐτειο (1986- 1990), στο Κρατικό Θεραπευτήριο Λέρου (1990-1999) και στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής (1999-2014), παίρνοντας πρωτοβουλίες για μεθόδους και προγράμματα ριζικής αποδόμησης και ξεπεράσματος των ιδρυματικών πρακτικών στην κατεύθυνση της αποϊδρυματοποίησης. Ανέπτυξε συνεχή και συστηματική δραστηριότητα για την ανάπτυξη ενός εναλλακτικού κινήματος στην ψυχική υγεία, από κοινού με άτομα με ψυχιατρική εμπειρία, οικογένειες, λειτουργούς ψυχικής υγείας και κοινωνικά κινήματα. Έχει δημοσιεύσει πολλά επιστημονικά άρθρα σε περιοδικά και συλλογικές εκδόσεις και έχει γράψει το βιβλίο «Λέρος: Μια ζωντανή αμφισβήτηση της κλασικής ψυχιατρικής».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου